Ніл Гілевіч

А раніцы ўжо не было

 
Галасы на могілках вёсак

Памяці ахвяр фашызму


Людзі добрыя, помніце!

Людзі добрыя, помніце! 
Мы любілі жыццё, і Радзіму, 
I вас, дарагія. 
Мы згарэлі жывымі ў агні.

Ты кажаш, я не ведаю вайны

 
Ты кажаш, я не ведаю вайны, Што мне было тады гадоў замала. Чаму ж яна мае забрала сны? На ўсё жыццё наперад сны забрала? Чаму ж амаль не кожнае начы Я прачынаюся, скаваны жахам? Хачу ад смерці лютай уцячы — I стрымгалоў бягу аўсом няжатым, Паўзу бульбянішчам па баразне, Да хмызняку куляюся па пожні, Але ратунку мне няма і ў сне — У вочы стрэл грыміць у міг апошні...

У партызанскай пушчы ў снежны вечар...

 
У партызанскай пушчы ў снежны вечар,
На нізкіх нарах пасярод зямлянкі,
Стары Сяткевіч — знакаміты фельчар —
На плечкі шчупленькія
                                        ставіць банькі.

Ён совае маленькі факел сіні
У калпачок шкляны, і спрытна лепіць
Паміж лапатак, і перад усімі
Бурчыць на маці: «Апранала б лепей...»

Каржакаваты і

Часцей, часцей прыпамінай…

 
Часцей, часцей прыпамінай… Імёны паўшых смерцю храбрых За родны край, наш мілы край, – Каб над зямлёй, што млела ў ранах, Плыў гэты сіні-сіні ранак, Цвіў гэты белы-белы май, – Часцей, мой друг, прыпамінай! Прыпамінай часцей, мой друг, Імёны тых, што ўсё зрабілі – Вышэй усіх тваіх заслуг, Што, як і ты, да слёз любілі Маністы ўвосень на рабіне І ў ліпкіх смолках майскі луг, –

Можа, i мяне вайна дагонiць...

 
Можа, i мяне вайна дагонiць, Адарве навек ад спраў-турбот: Нешта ўсё часцей пачаў у скронi Азывацца сорак трэцi год. Можа, упаду на той жа сцежцы, Дзе ляжаў - скрываўлены хлапчук... Хоць бы ведаць, што апошнi ўрэшце Па яе рахунку заплачу.

На ўзгорку пясчаным...

 
На ўзгорку пясчаным цвiце жаўтазель - На брацкай магiле дзяцей партызанскiх. Стаю i гляджу, як па кветках зiркастых Блукае маленства далёкага чмель. Мы разам раслi тут - пад небам адным: Смяялiся, плакалi, песнi спявалi... Той смех спапялiлi, той спеў расстралялi, А плач - уцалеў: ён у сэрцы маiм.

Тым, што ваявалі

 
Сорак трэцi. Вiхура смяротная. Ёй - нi краю яшчэ, нi канца. Як ты бачна, бяда ўсенародная, У паглядзе падлетка байца!.. Мне хапiла б свайго незабытага. Толькi як я пра тых прамаўчу? - Шынялёк i пiлотачка Быкава Неадступна стаяць уваччу.

Цi дзень, а цi вечар - жыццё нам нагадвае...

 
Цi дзень, а цi вечар - жыццё нам нагадвае, Не трацячы мужнасцi тону свайго: У свеце, глабальна расколатым надвае, Ад слова да бомбы - паўкрока ўсяго. I як нi спакусна зацiшшам настроiцца - Пра гэта, мой дружа, ты мусiш забыць. Ад полымя слова да полымя стронцыя Адлегласць бясконцай нам трэба зрабiць!

Не дачакаўшыся сыноў а д т у л ь...

 
Не дачакаўшыся сыноў а д т у л ь - З вайны вялiкай, з прорвы апраметнай, Сышлi ў магiлу тысячы матуль - Марыль, Парасак, Кацярын, Настуль - Сышлi звычайна, цiха, непрыкметна, Як i жылi пад зоркай пракаветнай... Што ў мiг апошнi думалi яны? Што iх дзяцей не будзе ля труны.

Хачу ўявiць - i не магу ўявiць...

 
Хачу ўявiць - i не магу ўявiць Усмешку ў вуснах цёткi Мiхалiны, Што аддала вайне дачку i сына I ўжо даўно сама на ўзгорку спiць. Няўжо не заўсмiхалася нiколi? Не можа быць: хоць зрэдку, хоць няўзнак Яе душа адходзiла ад болю... Але прыпомнiць - не магу нiяк.