дзеці

Саша

 
Можна боль заглушыць і суцішыць вялікае гора,
Можна жыць у разлуцы,
                                     далёка ад родных прастораў,
Аднаго не забыць, аднаго у душы не закрэсліць —
Гэта нашу нянавісць, якую праз бой мы пранеслі.

Тут спалучана ўсё: ярасць грому і гнеў бліскавіцы,
I найлепшыя мары, і сны, і празрыстасць крыніцы.
Ты, нян

Дзесьці жаўра ў небе цінькае...

 
Дзесьці жаўра ў небе цінькае, Я ж у смерці на краю Басаногае дзяцінства На іржышчы пазнаю. З прагавітымі вачыма, Як галодныя гракі, Дзеці, родам з той, Айчыннай, У полі лушчаць каласкі.

Кладу руку на галаву дзіцяці...

 
Кладу руку на галаву дзіцяці — На лёгкі адуванчык залаты: Хай адчувае і ў маім паглядзе Святло і ўсеабдымнасць дабраты. Мая далонь — памірскія цвярдыні, Шыракаплынных бурных рэк выток, Зіхотлівая неабдымнасць сіні, Дзе і пад ветрам не трымціць лісток. Шурпатая, як дзедаўскія жорны, Лагодная, як звільгатнелы лёс, Яна адпрэчыць можа прывід чорны I — падарыць малому ясны лёс.

Партызанскі урок

 
А як ішоў дадому тата З атрада — Чуў я за вярсту. Казаў, бывала, сумнавата, Што гледзячы на лес расту... Мне памяць I дагэтуль паліць Па-партызанску кемны ўрок: — Адзінка — Бачыш гэты палец, Якім я цісну на курок... З лагодным паўтараў дакорам: — Навуку, шалапай, Ляйцай. «А» — Слуп з падпорай, На каторым Павешаны быў паліцай... Пракуранага пальца порух,

Ваеннае дзяцінства

 
Пажарышч незлiчоныя сляды, Ў лясах снарады, гiльзы, порах, мiны, Дзiцячыя галодныя гады, Нялёгкiя ваенныя ўспамiны. Дзяцiнства нас пазбавiла вайна, Хаця для шчасця ў свет прыходзяць дзецi, Шмат лёсаў ўшчэнт знявечыла яна. А колькi войн iдзе на белым свеце!

Бацьку

 
Не выйшаў ты і ў гэты раз Мяне спаткаць, паднесці рэчы... Ля весніц, толькі зноў твой вяз Крануў галінкамі за плечы. Ты мне не падасі рукі, Глядзіш удаль з-пад шкла партрэта. Ці бачыш, вырас сын які? Скажы хоць слова для прывета. А я... чакаў з усіх дарог Цябе ў сорак чацвёртым... летам Калоны ні адной не мог Я прапусціць з ахапкам кветак.

Былое

 
Пасляваеннае маленства Мне будзе помнiцца заўжды, Пазнаў я голаду шаленства, Ў вадзянцы лёд замест вады. Каб ў печы запалiць, сагрэцца, Жар беглi ранкам пазычаць, Адзенне – як калi прыйдзецца, Газоўка, кнiжкi каб чытаць. Запалкi ёсць i ўдосталь ежы, I электрычнасць, i цяпло, Былое адышло за межы, Але яно усё ж было.

Гульня

 
Хлапчук страляе з аўтамата, Старанна цісне на курок. Падняў угору рукі тата І ціха хіліцца на бок. Смяецца сын, стралок няспынны, Пужае гнеўна: – Хэндэ хох! Ён з задаволенаю мінай Глядзіць, як бацька споўз да ног. – Капут! – крычыць. – Ты мёртвы, татка! І цісне руляй да зямлі. За той гульнёй сачыла бабка, І слёзы па шчаках цяклі.

Бязбацькавічы

 
               Рыгору Барадуліну

Сорак пяты.
Незабыўны год сорак пяты...
Маёвыя песні
Пасля шэрых ваенных зім.
О, як мы ляцелі —
Толькі мільгалі пяты —
Насустрач салдатам вусатым,
Насустрач бацькам
                  жывым.

Мы нават і спаць не клаліся
Без бацькоўскай пілоткі,
Усе ў медалях блішчастых
Хадзілі ў сяброў ля акна.

На ўзгорку пясчаным...

 
На ўзгорку пясчаным цвiце жаўтазель - На брацкай магiле дзяцей партызанскiх. Стаю i гляджу, як па кветках зiркастых Блукае маленства далёкага чмель. Мы разам раслi тут - пад небам адным: Смяялiся, плакалi, песнi спявалi... Той смех спапялiлi, той спеў расстралялi, А плач - уцалеў: ён у сэрцы маiм.