Генадзь Бураўкін

Калі зямля спакойна засынае...

 
Калі зямля спакойна засынае
I ў зорак нават сплюшчваюцца вейкі,
Тады здаецца,
                         што на цэлым свеце
Не спяць адны вартаўнікі.

А інвалідам і тады не спіцца,
Смыляць незарубцованыя раны,
I нудна, аднастайна, раўнадушна
Пратэзы ў цішыні начной рыпяць.

Успыхваюць у цемры папяросы —
I дым,
          ад дум салда

Люблю бары, бярэзнікі і пушчы я...

 
Люблю бары, бярэзнікі і пушчы я
Яшчэ з ваеннай бежанскай пары.
Цярплівыя,
Маўклівыя,
Відушчыя,
Яны мае надзейныя сябры.
Ашчадныя,
Запаслівыя,
Шчодрыя,
Яны і мне прадоўжылі гады,
Калі дарылі кошыкамі, вёдрамі
Баравікі,
Чарніцы,
Жалуды.
 
Я помню іх гарэлымі і роснымі,
У пекле дыму,
                       холадзе дажджоў.
Я пла

Споведзь старога партызына ў партовым кафэ Рыекі

 
— Хадзі сюды.
              Ты, бачу, не замежны
I не радня раскормленым тузам...
Ты — беларус?
               Мяне ты зразумееш:
Калі не сам,
               дык бацька партызан.
Паслухай, хлопча.
                   Бачыш, без рукі я
I твар мой непрыгожы — абсмылеў...
Налі, налі сабе яшчэ ракіі.
А я ад успамінаў захмялеў.
Я не хвал

Партызанскія могілкі ў Мастары

 
                       Р.

У лясах...

 

У лясах
Чужынцаў косці
Дагніваюць.
А былых салдатаў
Кулі
Даганяюць.

То інфарктам,
То сухотамі —
А толькі
Праразаюцца
Варожыя асколкі.

Хлопцы падаюць
Без крыку
I без стогну.
Раптам
Рана незагоеная
Торгне.

I аглушаць
Пульсу
Ціхія удары,
I на вочы
Наплывуць
Чужынцаў твары.

Не закрыцца
Ні акопам,
Ні бранёю,
Ні мінулай
Пераможнаю
Вайною.

Тыя кулі,
Што калісь

Час хаду у новы дзень прыспешвае...

 
Час хаду у новы дзень прыспешвае,
Успаміны горкія драбніць...
А ўсё роўна
            помнім сорак першы,
Як і сорак пяты, —
                   да драбніц.

Не закрыць
           ні радасцю,
                       ні бытам
Тых,
     што ўпалі ніцма на лаўжы.
Колькі іх,
            забітых і забытых,
Пад нагамі нашымі ляжыць!

I

Паліцай

 
Дваццаць год
              яму ўжо болын не сніцца
Сіні бор
          і сіняя Дзвіна.
Як ні кінь —
             усюды заграніца.
Шлях дамоў адрэзала вайна.

О, пракляты тройчы
                    сорак першы,
«Юнкерсаў» цяжкі,
                 нахабны цень!..
Не збіраўся ні страляць,
                        ні вешаць,
А страляў —

Якога колеру вайна

 
– Якога колеру вайна?

Такі спрадвечны лёс мужчын...

 
Такі спрадвечны лёс мужчын:
Рвануцца з мілых рук,
Пайсці
       і зноў перамагчы
Сто слот і завірух,
Заблытаць тысячу дарог,
I выпіць дзесяць рэк,
I любай палажыць да ног
Увесь свой скарб
                  і грэх.

Ну, а калі праз сто разлук,
Праз сто смярцей вайны
Да мілых, незабытых рук
Не вернуцца яны, —
У тым няма
         

Безыменныя вышыні

 
Колькі вас,
            вышынь безыменных!
Колькі на вашых вяршынях
                         паўшых!..
Многія сёння пазаараны
У чыстым полі
              і ў памяці нашай.

Шмат вас мы сёння не знаем,
                           не помнім
Горкія подзвігаў ратных
                        калыскі.
Вы стаіцё над шляхамі,
              

Балада пра мінёраў

 
                 Васілю Выкаву

Дваццаць гадоў
                неадступнаю зданню
Былое трывожыць салдацкія сны...
Штоночы ўстаюць і ідуць на заданне
Хлопцы-мінёры апошняй вайны.

Топчуць боты палын прагорклы
I недаспелыя каласы.
Абнюхваюць
          кожны грудок і пагорак
Мінашукальнікаў тупыя насы.

Здаецца,
        вайна так 

Нам адведзена шмат гадоў...

 
Нам адведзена шмат гадоў.
Мы на іх атрымалі права
Ад братоў, ад бацькоў
                      і дзядоў,
Што палеглі ў зямлю са славай.

Дзед...
Ён чэсна касіў і араў,
Надрываў свае грудзі і рукі
I маліўся, калі паміраў:
— Хай маё дажывуць унукі.

Бацьку зрэзаў фашысцкі свінец,
Ён упаў на зялёнае жыта
I не ўзняўся.
              

Здраднік

 
На вайне
Кожны міг
          можна з куляй сустрэцца,
Нават ціхманым золкам,
Калі гулка крычаць драчы.
Паміраць не хацелася
Ні ў сорак першым,
                   ні ў сорак трэцім.
I салдаты пра смерць не думалі,
У бой ідучы.

Ён жа
       думаў пра смерць,
Пра сваю,
          калі раптам снарадам
Разарвецца зямля пад нагамі
I 

На пярэднім краі

 
                  Пярэдні край будаўнічых
                  работ праходзіць каля бы-
                  лых фашысцкіх дотаў.

Пярэдні край...
Крык адзінокай сойкі.
Асколкі ў сэрцы кожнае сасны...
Тут ад крыві,
             а не ад летняй спёкі
Чырвоны колер
              у палян лясных.

I прывідны,
           як даўні шлем тэўтон

Бязбацькавічы

 
               Рыгору Барадуліну

Сорак пяты.
Незабыўны год сорак пяты...
Маёвыя песні
Пасля шэрых ваенных зім.
О, як мы ляцелі —
Толькі мільгалі пяты —
Насустрач салдатам вусатым,
Насустрач бацькам
                  жывым.

Мы нават і спаць не клаліся
Без бацькоўскай пілоткі,
Усе ў медалях блішчастых
Хадзілі ў сяброў ля акна.

Вочы сінія-сінія...

 
Вочы сінія-сінія...
                    Косы тугія...
Хтось шчаслівы, як кажуць, дзяўчыну
                                   хрысціў.
Трэба вытаптаць многа дарог,
                            каб другія
Вочы гэткія,
            гэткія косы знайсці.

Пра такіх, пэўна,
                 казкі складалі ў народзе,
Надзяляючы сотнямі светл

Ля партызанскіх сцягоў

 
Яны выцвілі ў дыме боек,
Каля зыркіх начных кастроў
I прынеслі ў залу з сабою
Родны пах беларускіх бароў.

Дзе між імі той самы родны,
З пахам хвой і купальскіх траў,
Той, які пад агнём кулямётным
Бацька мой цалаваў?

Можа, гэты, прабіты куляй?
Край яго парудзеў ад крыві.
Да яго працягнуў руку я,
Поўны шчасця, тугі і любві,

Каб

Палеская балада

 
               Памяці загінуўшых у час Вя-
               лікай Айчыннай вайны Івана
               Цубы, які паўтарыў подзвіг
               Івана Сусаніна, і яго брата
               Міхала.

Ёсць на Шышчыне рэчка Лань.
Там зімой ходзіць берагам здань.

Круцяць снег, гоняць снег вятры.
Праз завею ідзе стары.

Кажушок на прыгнутых